مطالعه تطبیقی حقوق مدنی جنینword

فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده............................................................................................................................................................................1

مقدمه...................................................................................................................................................................2

بخش اول: شناخت جنین.........................................................................................................................6

مبحث اول : شناخت فیزیولوژی جنین..................................................................................................7

گفتار اول : تعریف لغوی حمل و جنین...............................................................................................7

گفتار دوم : تعریف پزشکی و بیولوژی جنین.......................................................................................8

گفتار سوم : دوره رشد جنین از نظر فقهی..........................................................................................10

گفتار چهارم : تکوین و تکامل جنین در نظام حقوقی ایران.................................................................13

مبحث دوم : شناخت حقوقی جنین....................................................................................................14

گفتار اول: اهلیت جنین....................................................................................................................15

الف: اهلیت جنین در قوانین ایران..................................................................................16

ب : بررسی تطبیقی اهلیت جنین.................................................................................17

گفتار دوم: نسب جنین.....................................................................................................................18

الف : جنین و نسب مشروع...................................................................................................18

1: اثبات نسب پدری........................................................................................................19

2 : اثبات نسب ناشی از نزدیکی به شبهه..........................................................................22

3: اثبات نسب مادری......................................................................................................24

ب: جنین و نسب نامشروع...................................................................................................24

1: اثبات نسب ناشی از زنا...............................................................................................24

2 : اثبات نسب ناشی از نکاح باطل..................................................................................25

بخش دوم- نحوه برخورداری جنین از حقوق مدنی..................................................................26

مبحث اول- حقوق مالی جنین.............................................................................................................27

گفتار اول- مالکیت جنین نسبت به اعیان...............................................................................................27

الف- هبه به جنین..........................................................................................................................29

ب وصیت تملیکی..........................................................................................................................31

گفتار دوم- بهره­مندی جنین از منافع اموال.............................................................................................35

الف- حق انتفاع.............................................................................................................................36

1- عمری................................................................................................................................37

2 – رقبی.................................................................................................................................37

3 – سکنی...............................................................................................................................38

4- حبس مطلق........................................................................................................................38

ب – وقف به جنین......................................................................................................................39

گفتار سوم – ارث جنین و موانع آن ....................................................................................................41

الف- ارث و سقط جنین.............................................................................................................45

ب- کفر......................................................................................................................................46

ج- لعان......................................................................................................................................47

د- ولد الزنا................................................................................................................................48

گفتار چهارم- نفقه جنین........................................................................................................................48

الف: نفقه جنین در فسخ نکاح و طلاق بائن..............................................................................52

ب: نفقه جنین در صورت فوت پدر......................................................................................... 53

ج: نفقه جنین در بذل نکاح منقطع..............................................................................................53

مبحث دوم – حقوق غیر مالی جنین...........................................................................................................54

گفتار اول- احترام به حیات جنین................................................................................................................55

الف- حق حیات...............................................................................................................................55

ب – سقط جنین..............................................................................................................................56

1: حمایت های کیفری از جنین.................................................................................................57

2 : موارد اباحه و موانع مسئولیت..............................................................................................61

ج- بررسی تطبیقی سقط جنین.........................................................................................................64

1- سقط جنین در آمریکا..........................................................................................................64

2- سقط جنین در حقوق انگلستان............................................................................................68

3- سقط جنین در حقوق فرانسه................................................................................................69

3-1 - ختم ارادی حاملگی بنا به دلایل درمانی.....................................................................70

3-2- قطع دوران بارداری بدون رضایت زن در حقوق فرانسه...............................................71

3-3- قطع دوران بارداری با رضایت زن...............................................................................71

3-4- قطع دوران بارداری توسط زن......................................................................................72

گفتار دوم- بهداشت روانی جنین...............................................................................................................74

گفتار سوم- سرپرستی جنین.......................................................................................................................75

الف- حضانت و موانع آن .............................................................................................................75

1: جنون.....................................................................................................................................80

2:ازدواج....................................................................................................................................80

3 : کفر......................................................................................................................................81

4 : انحطاط اخلاقی....................................................................................................................81

5 : فوت....................................................................................................................................81

ب- اداره اموال جنین بوسیله نمایندگان ..........................................................................................81

1: ولی و وصی.........................................................................................................................82

2: امین جنین............................................................................................................................83

3: قیم جنین..............................................................................................................................83

بخش سوم : احکام جنین بوجود آمده از طریق تکنولوژی نوین .........................................85

مبحث اول: تلقیح مصنوعی و احکام آن ...................................................................................................86

گفتار اول: تلقیح مصنوعی و روشهای متداول آن .........................................................................................87

الف: مفهوم تلقیح مصنوعی ................................................................................................................87

ب : روشهای تلقیح مصنوعی ............................................................................................................88

1 : اهدای تخمک .......................................................................................................................88

2 : اهدای اسپرم ........................................................................................................................89

3: اهدای جنین ..........................................................................................................................90

4: اجاره رحم(مادر جانشینی ) ..................................................................................................91

گفتار دوم : احکام جنین ایجاد شده از تلقیح مصنوعی ...............................................................................92

الف : بررسی احکام خاص انتقال جنین .............................................................................................98

ب: بررسی ابعاد حقوقی اهدا و انتقال جنین .....................................................................................99

مبحث دوم : شبیه سازی جنین و نگرش ادیان به شبیه سازی انسان و بررسی راهکارهای حقوقی........104

گفتار اول: مفهوم شبیه سازی ...................................................................................................................104

گفتار دوم : نگرش ادیان به شبیه سازی انسان ..........................................................................................107

گفتار سوم : بررسی راهکارهای حقوقی ..................................................................................................110

نتیجه­گیری.....................................................................................................................................................115

پیشنهادات ...................................................................................................................................................117

فهرست منابع.................................................................................................................................................119

چکیده"

با وجود توجه بشر به این مسئله در طول تاریخ، متأسفانه در خصوص خود جنین و حقوق و منافع او توجه کافی به عمل نیامده و همواره جهت حمایت از انسانهای کامل در جوامع مختلف قانونهای متنوعی تدوین گشته و سعی شده به تمام آزادیها و حقوق و منافع او در زندگی اجتماعی توجه شود؛ اما تاکنون نسبت به حقوقی که جنین دارد، یا باید داشته باشد، تحقیقات جامع و کاملی صورت نپذیرفته است. در حالی که وظیفه انسان در قبال موجودی که روح الهی در او دمیده شده و مشیت الهی در به وجود آمدن آن سهیم بوده، بسیار سنگین است و زیبنده نیست موجودی را که هیچ­گونه قدرت دفاعی ندارد، دارای حقی ندانسته و حقوق او را پایمال کنیم. در کشور ما نیز متأسفانه در اکثر کتب فقهی و حقوقی، حقوق فرد پس از تولد مورد بحث و بررسی قرار گرفته و در خصوص جنین تنها به ضمانت اجرای سقط آن در مراحل مختلف تکوین و تکامل و نیز ارث و وصیت اشاره شده است. بنابراین در این تحقیق سعی شده است به روش کتابخانه ای در حد امکان به بررسی همه­جانبه حقوق این موجود ضعیف اعم از مالی و غیرمالی پرداخته شود و جهت حمایت از او راه­حلهایی ارائه گردد. جنین بالقوه، انسان کاملی است و طبعاً از لحاظ لقاح دارای حقوقی می­باشد؛ اما چون اراده او تکامل نیافته است، تصور تکلیف برعهده او میسر نیست. هر چند که ممکن است قهراً دارای تکلیف گردد، مانند تعلق دیون متوفی. اگر جنینی هم جزء ورثه باشد، نسبت به سهمی که از ترکه می­برد، دیون متوفی بر عهده او قرار می­گیرد. اما چون موضوع تحقیق حقوق مدنی جنین است، بنابراین مسائل بررسی شده محدود به حقوق، یعنی مزیتهایی است که قانوناً می­توان برای جنین در نظر گرفت، و نه تکالیفی که ممکن است به عهده او بار گردد. ولی به لحاظ اینکه عرفاً از واژه جنین برای تمام مراحل تکوین و تکامل آن استفاده می­شود، در این تحقیق هم هر­جا بحث از حقوق مدنی جنین به میان آمد، به معنای عام آن بوده که در بردارنده تمامی مراحل رشد بدون تفکیک مراحل مختلف آن است.

سوالات و مسائل مختلفی در خصوص حقوق جنین وجود دارد، که راه کار قانونی صریحی نمی­توان برای آنها یافت. در این تحقیق سعی شده است با بررسی مسائل راه­حل مناسبی را تا حدودی ارائه نمود.

 واژگان کلیدی : اهلیت جنین ، حقوق مالی، اثبات نسب ، اداره اموال جنین

 مقدمه "

الف: بیان مساله

اقرا باسم ربک الذی خلق(علق، 1)

بخوان به نام پروردگارت که آفریننده عالم است.

خلق الانسان من علق(علق، 2)

آن خدایی که انسان را از خون بسته بیافرید.

و لقد خلقنا الانسان من سلاله من طین(مؤمنون، 12)

و همانا ما آدمی را از گل خالص آفریدیم.

ثم جعلناه نطفه فی قرار مکین(مؤمنون، 13)

پس آنگاه او را نطفه گردانیده و در جای استوار قرار دادیم.

ثم خلقنا النطفه علقه فخلقنا العلقه مضغه فخلقنا المضغه عظاما فکسونا العظام لحماً ثم انشاناه خلقا آخر(مؤمنون،14).

آنگاه نطفه را علقه و علقه را گوشت پاره و باز آن گوشت را استخوان و سپس بر استخوان­ها گوشت پوشانیدیم. پس از آن (به دمیدن روح پاک مجرد) آفرینشی دیگر پدید آوردیم.

یکی از مباحثی که از ابتدای خلقت ذهن انسان را به خود اختصاص داده، بحث مربوط به تولید مثل و به تبع آن جنین و دوران جنینی است. این موضوع در طول تاریخ همواره یکی از مسائلی بوده، که از منظرهای متفاوت در میان تمدن های بشری مورد توجه قرار گرفته است. امروزه با پیشرفت علم و تکنولوژی انسان خودخواه به شبیه­سازی روی آورده و در صدر آزادی­های مورد در خواستش، آزادی سقط جنین جای می­گیرد.پیرامون عنوان تحقیق حاضر یعنی حقوق مدنی جنین کمتر بحث به میان آمده است و در این تحقیق سعی شده در حد امکان به مسایل مربوط به حقوق مدنی جنین بحث شود و دیدگاههای متعدد حقوقدانان کشورهای مختلف نیز پیرامون این امر ارائه گردد تا نگرشی نودر این عرصه بوجود بیاید که موجودی که دارای روح و در حال تکامل به مرحله انسانی است نیز دارای حقوقی باشد که انسانها از آن برخوردار هستند.

ب : علت انتخاب موضوع

با توجه به پیشرفت علم و تکنولوژی و دیدگاههای حقوقی و نظرات حقوقدانان در عرصه های متفاوت چه احکام و آثاری بر جنین به وجود آمده است و از این طریق بار می­گردد و نسبت او چگونه مشخص می­گردد؟ از لحاظ پزشکی «جنین» به موجودی می­گویند که پس از لقاح تخمک به وسیله اسپرماتوزوئید و پس از تقسیمات اولیه سلولی تخم حاصل می­شود واز هفته هشتم، رشد خود را تا پایان بارداری می­گذارند و به دوران قبل از آن «رویان» می­گویند. اگر جنین دارای حقوقی است و از آنها متمتع می گردد این حقوق چیست؟؟ آیا جنین بخاطر نداشتن قدرت بازهم می تواند از حقوق خود متمتع گردد؟؟ آیا جنین باید حتماً زنده متولد شود تا از حقوق مدنی متمتع گردد یا خیر؟؟ آیا این موجود ضعیف و فاقد اراده دارای حق حیات است؟ و یا اینکه مادر می­تواند با استناد به حق حیات و آزادی خود در بارداری و ادامه آن این حق را از او سلب کند؟ در صورتی که بارداری مادر منافی با حیثیت و شئونات خانوادگی و یا باعث فقر اوست، چطور؟ یا در صورت وجود مشکلات جسمانی و ژنتیکی آیا مجوزی برای سلب حق حیات جنین وجود دارد؟ یا اینکه حق حیات جنین مقدم بر تمام این موارد است؟ حضانت از جنین برعهده چه شخصی یا اشخاصی می­باشد و به چه نحوی امکان­پذیر است؟ مسئولیت اداره امور و اموال جنین بر عهده چه کسانی است و چه تکالیفی را می­توان بر دوش آنها بار کرد؟

ج : سوالهای تحقیق

سئوالاتی که سعی شده است در این تحقیق مورد بررسی قرار بگیرند، عبارتند از اینکه:

1- آیا جنین از اهلیت کامل برخوردار است؟ یا از قسمتی از آن و همچنین در صورت زنده متولد نشدن چه آثاری بر اهلیت او بار می گردد؟

فرضیه 1: برای اینکه انسان اهلیت تصرف (اجرای حق) داشته باشد،باید بالغ و عاقل و رشید باشد.پس اگر جنین زنده متولد شود از حقوق مدنی متمتع می گردد.

2- نسبت جنین در اشکال مختلف به چه صورت است؟ و آیا طبق ماده 1167 قانون مدنی باید جنین به وجود آمده از زنا را فاقد نسب دانست؟ و یا اینکه می توان جهت حمایت از او راه حل قانونی مناسبی یافت؟

فرضیه 2: نباید طفلی را که در نتیجه ارتباط نامشروع بوجود آمده از حقوق مسلم و طبیعی محروم کرد و او را بی هویت در جامعه رها نمود. حتی فرد به وجود آمده از زنا تنها تبعاتی که می تواند داشته باشد این است که فرد به وجود آمده از زنا از ارث محروم است،ولی از حقوق دیگر مانند حق بهره مندی از نفقه و حضانت و سایر حقوق محروم نمی گردد.

3- آیا جنین قابلیت برخورداری از حقوق مدنی را دارد؟ در خصوص مسائل مالی قابلیت مالک شدن را دارد؟ اصولاً نحوه مالک شدن او به چه صورت است؟ همچنین در زمینه حقوق غیر مالی،جنین از چه حقوقی و چگونه می تواند بهره­مند گردد؟

فرضیه3 : جنین محجور و فاقد اهلیت تصرف می­باشد و اجرای حقوق او توسط نماینده قانونی یا قضایی وی صورت می­گیرد. تمتع جنین معلق بر زنده متولد شدن می­باشد؛ یعنی با زنده متولد شدن جنین نتیجه می­گیریم که جنین از ابتدای دارای اهلیت تمتع بوده است. حقوق غیرمالی جنین به حق حیات، سقط جنین، بهداشت روانی، حضانت و اداره امور جنین تقسیم­بندی می شود.

د : پیشینه تحقیق

در کتب متعدد از جمله قانون مدنی و رسالات فقهای شیعه اشارات جزئی به حقوق مدنی جنین شده که با توجه به مفهوم ملاک آنها می توان راجع به جنین که انسانی است که هنوز وارد حیات دنیوی و تنفس نگردیده رجحان داد و تفسیر نمود.

پیرامون حقوق کیفری جنین پایان نامه نگارش گردیده است ولی پیرامون حقوق مدنی خیر .

در مورد تحقیق حاضر نظرات اساتید و دانشمندان علم پزشکی بسیار متعدد است و هم چنین پیرامون حقوق جنین نظرات اساتید علم حقوق در کتابهای آنها درمباحث متعدد حقوق جنین به چشم می خورد.در قوانین متعدد کشورها نیز نظرات متعدد از اساتید علم حقوق اراده گردیده که دربعضی موارد مغایر با قوانین کشور ماست و جای بررسی حقوقی و کنکاش دارد.

مقالات و پایان نامه های متعدد نه بصورت تخصصی در مورد موضوع پایان نامه بلکه مثلاً در مورد شبیه سازی مورد توجه اساتید رشته های مختلف قرار گرفته و نظرات خود را در قالب مقاله و پایان نامه اراده نموده اند که در تحقیق حاضر به آنها اشاره شده است.

در کتابهای متعدد من جمله رساله های مراجع و کتب قوانین داخلی و قوانین خارجی نظراتی بصورت پراکنده اشاره شده و بصورت کامل و در قالب کتاب مدونی ارائه نشده است.

ه : نوع و روش تحقیق

جهت پاسخ دادن به سوالات فوق با وجود مشکلات مختلف از قبیل نبودن منابع کافی قابل استفاده و

نداشتن قانونی خاص و روشن و بدون ابهام و در دسترس با بررسی کتب مرتبط با موضوع پایان نامه به روش کتابخانه­ای و با در نظر گرفتن سوالات و بررسی مفهوم هر موضوع جهت شناخت کلیه حقوقی که میتوان برای جنین در نظر گرفت اقدام به بررسی قوانین بصورت تطبیقی شده است.

و : مشکلات تحقیق

مشکلات مختلف از قبیل نبودن منابع کافی و در دسترس ونداشتن قانون خاص پیرامون موضوع تحقیق وعدم دسترسی آسان به منابع مرتبط باعث گردید تا تحقیقات کامل و جامعی پیرامون موضوع تحقیق انجام پذیرد وحتی به کتابخانه های متعدد مراجعه و سعی فراوان در جمع آوری اطلاعات مربوط به تحقیق و دستیابی به منابع مورد بحث گردیده است.از طرفی بعلت نبودن ترجمه منابع خارجی به زبان فارسی راهی جز ترجمه قوانین مرتبط خارجی نبود و این امر هم مستلزم هزینه و هم وقت فراوان گردید و در کل تلاش فراوان جهت دستیابی به نتیجه مطلوب گردیده است.

ز : ساختار پایان نامه

این پایان نامه در سه بخش تدوین شده است.بخش اول شامل دو فصل می باشد، در فصل اول جهت شناخت و درک بهتر موضوعات به تعریف جنین از لحاظ لغوی و پزشکی و فقهی پرداخته شده است. در فصل دوم برای شناخت حقوقی جنین مسائلی همچون اهلیت مورد بررسی قرار گرفته است. جهت مشخص شدن اینکه چه شخص و اشخاصی مکلف به حمایت و نگهداری از جنین هستند، نسب در دو گفتار تحت عنوان نسب مشروع و نسب نامشروع مورد بررسی قرار گرفته و سعی شده است در خصوص زنازادگی که قانون نسب را مردود دانسته است برای حمایت از جنین راه حلی قانونی پیشنهاد گردد.

همانطور که می­دانیم حقوق مدنی یکی از پر اهمیت­ترین مباحث در زندگی اجتماعی است.

بنابراین بخش دوم به نحوه برخورداری جنین از حقوق مدنی اختصاص یافته، که این بخش نیز در دو فصل تحت عنوان حقوق مالی و حقوق غیر مالی تدوین یافته است. در فصل مربوط به حقوق مالی قابلیت جنین برای مالک شدن مورد تحقیق قرار گرفته، که سعی شده است عناوین مختلف مالکیت جهت بهره مندی جنین از اعیان و منافع مورد بررسی قرار گیرد.

از آنجا که حقوق غیر مالی نیز دارای ارزش خاصی است و در بسیاری از موارد اهمیت بیشتری از حقوق مالی دارد، فصل دوم به حق حیات، بهداشت روانی و حضانت اختصاص یافته است. یکی از مهمترین مباحث این فصل حق حیات جنین است، که با بررسی آن و استثنائات و اولویت­ها به مسئله سقط جنین و موارد اباحه و جواز و سقط قانونی اشاره شده است.

امروزه یکی از راههای درمان ناباروری زوجین تلقیح مصنوعی می باشد ، که ممکن است از طریق اهدای تخمک ، اسپرم و یا جنین صورت پذیرد . در هر موردکه جنین به غیر از راههای طبیعی بوجود می آید. بنابراین جهت مشخص شدن حقوق چنین جنین هایی و بررسی مسائلی همچون حضانت ،نسب و نحوه وراثت آنها بخش سوم در دو فصل تدوین شد، که فصل اول به این امر اختصاص یافته است . یکی از مسائل روز جوامع بشری پیدایش تکنولوژی نوین شبیه سازی است که با سرعت در حال پیشرفت بوده و با وجود مخالفت ادیان و دولتها احتمال پیدایش جنین یا انسانهایی با این روش وجود دارد. بنابراین فصل دوم به شبیه سازی اختصاص یافته است که با بررسی روشهای مختلف آن سعی شده است راه کارهای حقوقی قابل قبولی جهت حمایت از چنین جنین هایی ارائه گردد.

 بخش اول:

شناخت جنین:

 برای درک بهتر جنین و مراحل مختلف رشد، ابتدا بهتر است از تعریف جنین شروع کنیم، به همین دلیل این بخش به دو فصل تقسیم شده است . در فصل اول شناخت فیزیولوژی جنین، ودر فصل دوم شناخت حقوقی جنین را مورد بررسی قرار داده ایم.

 مبحث اول : شناخت فیزیولوژی جنین

هدف از تدوین این فصل درک بهتر و شناخت دقیق جنین می باشد ، تا با شناخت و تعریف مراحل رشد از منظر پزشکی و فقهی و بررسی مراحل مختلف رشد و تمایز آن از واژه هایی چون «حمل» و «رویان» بهتر بتوان جهت حمایت از این موجود ضعیف گام برداشت و حقوق مختلف آنرا بررسی کرد. در فصل دوم شناخت حقوقی جنین را مورد بررسی قرار داده ایم.

 گفتار اول:

تعریف لغوی جنین و حمل

در فرهنگ لغت عمید واژه(جنین) به معنی «هر چیز پوشیده و مستور تا زمانی که در شکم مادر است و زاییده نشده آمده،که جمع آن اجنه است.»[1]

«حمل در عربی نیز به معنای آبستنی و بارداری است و جنین در بارداری و جنین در فارسی به بار شکم یعنی بچه که در شکم مادر است ،معنی شده است» .[2]بنابراین می توان گفت که جنین و حمل از لحاظ لغوی مترادف هم می باشند.

فرهنگ فارسی معین ذیل واژه «جنین» چنین می نگارد:

«جنین» «اسم – عربی» هر چیز پوشیده ،مستور ، موجودی که پس از لقاح تخمک بوسیله اسپرما توزوئید و پس از تقسیمات اولی سلول تخم حاصل می شود.ولی هنوزدوران رشد خود را در داخل پوسته تخمک یا رحم مادر (یا کیسه جنینی در گیاهان) می گذارند.[3]

در دو بیت زیر که از دو شاعر پر آوازه ادبیات ایران می باشد جنین به معنای بچه اندر شکم آمده است.

گر بریزد خونــــم آن روح الامـــــین جرعه جرعه خون خورم همچون جنین(مولوی)

شعر ناگفتن به از شعری که باشد نادرست بچه نازادن به از شش ماهه افکندن جنین (منوچهری)

حمل نیز به معنای باردار شدن زن ،حامله شدن،بار آوردن درخت ،آبستن و بار شکم آمده است.[4]

گفتار دوم:

تعریف پزشکی و بیولوژی جنین

«فرآیند پیدایش جنین و تولد نوزاد از نظر بیولوژی را می توان بدین شرح به اختصار بیان کرد:

از ترکیب و لقاح دو سلول جنسی نر به نام «اسپرم» و سلول جنسی ماده بنام «تخمک» موجو

[1]- عمید ،حسن،فرهنگ عمید،سازمان انتشارات امیرکبیر ،چ هشتم ،1354،ص363

2- عمید ،حسن،فرهنگ عمید، 1354،ص167

[3]- معین ،محمد،فرهنگ فارسی معین،انتشارات میکائیل،چ اول،1384،ص373

1- دهخدا،علی اکبر،لغت نامه،موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران،چاپ اول از دوره جدید،س73، صص6924و8083

آموزش نسبت های مثلثاتی

آموزش نسبت های مثلثاتی، به زبان ساده از درس اول فصل دوم ریاضی دهم به همراه حل مثال های متنوع و تست های کنکوری. حجم فایل 27 مگابایت بوده و مدت ویدیو نیز 57 دقیقه می باشد.

بخشی از ویدیو را میتوانید در آپارات مشاهده نمایید.

زینب سه‌شنبه 29 فروردین 1396 ساعت 07:03